Suriye’de eğitim sisteminde uzun yıllardır beklenen bir değişiklik resmen hayata geçiyor. 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren ülkede ilk kez devlet ve özel okullarda Kürtçe seçmeli ders olarak okutulacak.
Suriye Eğitim ve Öğretim Bakanlığı’nın yayımladığı uygulama talimatlarına göre, öğrenciler Kürtçeyi seçtikleri takdirde tüm sınıf seviyelerinde haftada iki ders saati bu dilde eğitim alabilecek. Alınan notlar öğrencinin genel başarı puanına yansıyacak; ancak sınıf geçme ya da kalma durumunu doğrudan etkilemeyecek. Bu düzenleme, Kürtçenin eğitim sistemine “ulusal dil” statüsüyle girişini resmileştiriyor.
Kararın hukuki dayanağı, Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara’nın 16 Ocak’ta yayımladığı 13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Kararnamenin birinci maddesinde Suriyeli Kürt vatandaşların ülkenin asli ve temel bir parçası olduğu vurgulanırken, Kürt kültürel ve dilsel kimliğinin çok kültürlü ve birleşik Suriye ulusal kimliğinin ayrılmaz unsuru olduğu belirtiliyor. Üçüncü maddede ise Kürtçe açıkça “ulusal dil” olarak tanımlanıyor ve Kürt nüfusunun kayda değer oranda yaşadığı bölgelerdeki okullarda seçmeli ders ya da kültürel-eğitsel faaliyet kapsamında okutulmasına izin veriliyor.
Müfredat hazırlıkları hızla başlatıldı. Bakanlık, 26 Ocak’ta kararnamenin uygulanmasına ilişkin talimatları yayımladıktan sonra Suriye Ulusal Eğitim Müfredatı Geliştirme Merkezi’ni görevlendirdi. Merkez, tüm eğitim kademeleri için Kürtçe ders müfredatını altı ay içinde hazırlamakla yükümlü kılındı. 29 Ocak’ta farklı illerden dil ve eğitim uzmanlarının yer aldığı komisyonlar çalışmalarına start verdi. 5 Mart’ta da müfredat hazırlığına katılmak isteyen eğitimcilere açık çağrı yapıldı. Başvurularda üniversite diploması, pedagojik formasyon, Kürtçeyi okuma-yazma ve dil bilgisi seviyesinde bilme ile müfredat geliştirme deneyimi şartları arandı. Müfredatın hazırlık, onay ve basım süreçlerinin yeni eğitim yılı başlamadan tamamlanması hedefleniyor.
Öğretmen ihtiyacı da ayrı bir öncelik olarak ele alınıyor. Eğitim ve Rehberlik Müdürlükleri, gerekli Kürtçe öğretmeni kadrolarını temin etmekle görevlendirildi. Adaylar yazılı ve sözlü sınavlardan geçirilecek, ardından eğitim programlarına alınacak. Bakanlık, 17 Ağustos’ta ihtiyaç doğrultusunda kadrolu ya da sözleşmeli Kürtçe öğretmeni istihdam edeceğini açıkladı.
Uygulama, Kürt nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde, Doğu Suriye dahil olmak üzere ülkenin farklı kesimlerinde geçerli olacak. Eğitim ve Öğretim Bakanı Muhammed Abdurrahman Türko, kararnamenin Suriye’de Kürt meselesine yaklaşım açısından tarihi bir dönüşüm niteliği taşıdığını belirterek, okulların ayrımcılığın değil ulusal aidiyetin güçlendirildiği mekânlar olması gerektiğini vurguladı.
Bu adım, Suriye’de Kürtlerin uzun yıllar boyunca yaşadığı kısıtlamaların ardından atılan önemli bir eşit vatandaşlık hamlesi olarak görülüyor. 1962’de Haseke’de yapılan nüfus sayımının ardından binlerce kişinin vatandaşlıktan çıkarılması, 1963’te Baas Partisi’nin iktidara gelişi ve 1970’te Hafız El-Esad’ın yönetimi ele geçirmesiyle birlikte Kürtlerin hukuki, kültürel ve dilsel haklarına yönelik kısıtlamalar derinleşmişti. 2011’de başlayan iç savaş sonrası siyasi süreçte ise yeni yönetim, eşit vatandaşlık ilkesini güçlendirme ve Kürtlerin kültürel-dilsel haklarını güvence altına alma yönünde adımlar atmaya başladı. Bu süreç, SDG’nin devlet kurumlarına entegrasyonunu öngören 10 Mart 2025 ve 29 Ocak 2026 tarihli anlaşmalarla da desteklendi.
Böylece Kürtçe, yıllar süren yokluğun ardından Suriye eğitim sistemine resmen girmiş oluyor. Uygulamanın sahadaki karşılığı, öğretmen istihdamı, müfredatın niteliği ve öğrenci talebiyle şekillenecek.
