Suriye ve Türkiye ilişkileri, diplomatik ve ekonomik kulvarda önemli bir ivme kazanıyor. Şam’da gerçekleşen üst düzey temaslarda, iki ülke arasındaki ilişkileri yeni bir aşamaya taşıyacak kapsamlı bir ortaklık yol haritası üzerinde uzlaşıldı.
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Dışişleri Bakanı Es’ad Şeybani, Şam’a ziyarette bulunan Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya geldi. Görüşmelerde siyaset, ekonomi, kurumsal yapılanma ve bölgesel güvenlik başlıkları ön plana çıktı.
Kurumsal Alt Yapı ve Stratejik Ortaklık
Toplantı sonrası açıklamalarda bulunan Suriye Dışişleri Bakanı Es’ad Şeybani, iki ülke ilişkilerinin artık kurumsal bir iş birliğine ve stratejik ortaklığa dönüştüğünü vurguladı. Şam yönetiminin Ankara Büyükelçiliğini yeniden faaliyete geçirme sürecinde sona yaklaştığı belirtilirken, Türkiye’nin Şam Büyükelçiliğini açması, sınır kapıları ile ticaret rotalarını faal hale getirmesi iş birliğinin en somut göstergeleri arasında sıralandı.
Görüşmelerin ardından ortaya konan çerçevede öne çıkan başlıklar:
* Ortak Liderlik ve Sekreterya: İki ülkenin koordinasyonunu sağlamak amacıyla düzenli toplanacak bir Ortak Yüksek Komite ve buna bağlı daimi bir takip sekreteryası kuruluyor. Karar mekanizmalarını hızlandırmak için Ortak Koordinasyon ve Planlama Konseyi de devreye sokulacak.
* İkili Anlaşmalar: Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar düzeyinde yürütülen temaslar sonucunda bugüne kadar 40’tan fazla anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.
* Diplomatik ve Kurumsal Temaslar: Ankara’nın 8 Aralık 2024 sonrası süreçte Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılmasında öncü rol üstlendiği, ilişkilerde tarihi bir ilerleme kaydedildiği ifade edildi.
Ticaret Hacminde 10 Milyar Dolar Hedefi ve Enerji Hamlesi
Ekonomik entegrasyonu güçlendirmeyi hedefleyen iki ülke, mevcut ticaret hacmini kayda değer oranda artırmayı planlıyor.
* 10 Milyar Dolarlık Ticaret: Geçtiğimiz yıl yaklaşık 4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen ticaret hacminin, sınır hatlarında kurulacak ortak sanayi bölgeleri ve üretim ortaklıklarıyla 10 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.
* Enerji ve Altyapı: Doğal gaz, elektrik üretimi ve şebekelerin entegrasyonunu içeren stratejik bir enerji belgesi hazırlanıyor. İdlib’deki serbest bölge, kurulacak kuru liman, Halep-Gaziantep kardeş şehir süreci ve transit geçiş protokolleri projenin ayağını oluşturuyor.
* Geri Dönüşler: Kurtuluş sürecinden itibaren 700 binden fazla Suriyelinin ülkesine döndüğü açıklanırken; barınma, istihdam ve ulaşım odaklı yeni geri dönüş programlarının hazırlanacağı duyuruldu.
Güvenlik, Bölgesel Entegrasyon ve Dış Etkenler
Görüşmenin güvenlik ve bölgesel siyaset boyutunda ise tüm silahlı unsurların ulusal ordu bünyesinde birleştirilmesi ve Suriye Demokratik Güçlerinin (SDG) devlet kurumlarına entegrasyonu başlıkları değerlendirildi.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye’nin teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarılması ve nükleer dosyanın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEAJ) nezdinde kapatılmasıyla ülkenin küresel ekonomiye entegrasyonunun önünün açıldığını belirtti. Fidan ayrıca, Suriye’yi Körfez’e, Irak üzerinden doğuya ve Türkiye aracılığıyla Akdeniz’e bağlayacak hatların yanı sıra Suriye üzerinden geçecek bir Türkiye-Suudi Arabistan demiryolu projesinin önemine dikkat çekti.
Görüşmede bölgesel istikrarı tehdit eden unsurlara da değinildi. Fidan, İsrail’in Ebu Zuhur Havalimanı’na yönelik saldırılarına işaret ederek, İsrail’in Suriye’deki olumlu süreci baltalayan en büyük engel olduğunu dile getirdi. Suriye tarafı ise İsrail saldırılarını durduracak bir güvenlik düzenlemesi çağrısında bulunarak, İsrail’in 8 Aralık 2024 sonrasında işgal ettiği alanlardan çekilmesini ve 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na uymasını talep etti.
