Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), resmi web sitesindeki "Özel Koleksiyon" sekmesinde yer alan "Belgeler" kategorisine, Cumhuriyet ve II. Dünya Savaşı tarihine ışık tutacak son derece kritik bir arşiv kaydı ekledi.
Yayınlanan tarihi doküman, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) İzmir Merkez Amirliği tarafından 8 Şubat 1943 tarihinde kaleme alınmış bir istihbarat raporundan oluşuyor. Rapor, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill’in 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana’nın Yenice İstasyonu’nda gerçekleştirdiği tarihi zirvenin, dönemin Müttefik ve Mihver dengeleri üzerindeki yankılarını ve Alman cephesindeki yansımasını gözler önüne seriyor.
"Churchill ziyareti ve Alman konsolosu" başlığını taşıyan ve kaynak kodlama olarak "İzmir Yuvası" ibaresine yer verilen belgede, 12 Şubat 1943 tarihli resmi kayıt damgası dikkat çekiyor.
Müttefik Zirvesi Sonrası Alman Cephesindeki Panik ve Müttefik Teminatı
İstihbarat metninde, İngiliz Lider Churchill'in Türkiye ziyaretini duyduğu ilk anda büyük bir endişe ve telaşa kapılan Alman Konsolosu'nun, görüşmelerin hemen ardından yaşadığı tavır değişikliği ve merkeze ilettiği mesajlar detaylandırılıyor.
Raporda yer alan ifadelere göre, görüşmeden birkaç gün sonra dikkat çekici bir biçimde sakinleştiği gözlemlenen Alman Konsolosu, 4 Şubat 1943'te tercümanını ve görevli memurunu yanına çağırarak Ankara'daki Alman Büyükelçiliği'nden (Von Papen) gelen son şifreli kütüğü şu sözlerle aktarıyor:
“Şimdi sefarethaneden bir şifre aldım. Bu şifrede Türk hükümetinin Alman dostluğundan ayrılmayacağına dair Von Papen'e kat'i teminat verdiği bildiriliyor. Bundan başka dostlarınız sizden bu mülakat hakkında biz Almanların ne düşündüğünü soracak olurlarsa Almanya'nın bu mülakatı büyük bir soğukkanlılıkla karşıladığını söyleyiniz. Saygılarımla arz eylerim. Z. M. A.”
.jpg)
Tarihi Arka Plan: Yenice Zirvesi
II. Dünya Savaşı’nın en alevli döneminde, 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana'nın Yenice İstasyonu'nda vagonlar içerisinde gerçekleşen İnönü-Churchill Görüşmesi, Türkiye'nin savaşa çekilme baskılarına karşı uyguladığı "aktif tarafsızlık" diplomasisinin en somut örneklerinden biri kabul ediliyor. MİT'in erişime açtığı bu belge, Türk hariciyesi ve istihbaratının bir yandan İngiliz müttefiklerle masaya otururken, diğer yandan Almanya'nın tepkilerini ve istihbarat kanallarını anlık olarak nasıl takip ettiğini belgeleyen somut bir vesika niteliği taşıyor.
