Yeni anayasa çalışmalarına hız veren AK Parti’de, bir yandan da Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin işleyişine yönelik köklü bir restorasyon gündeme alındı. Bu restorasyon tasarısına göre, sistemin temel iskeleti korunurken TBMM’nin yetkileri belirgin biçimde güçlendirilecek, yürütme ile yasama arasındaki dengeler yeniden düzenlenecek.
Bakanlar yeniden Meclis’ten
Öngörülen değişikliklerin başında bakanların atanma usulü geliyor. Parlamenter sistemdeki uygulamaya benzer şekilde bakanlar milletvekilleri arasından seçilecek. Milletvekillikleri devam edecek; ancak komisyonlarda ve Genel Kurul’da görüşülen teklif ve kararlarda oy kullanamayacaklar. Buna karşılık kendi alanlarıyla ilgili yasa tekliflerinin hem komisyon hem de Genel Kurul görüşmelerine katılmaları zorunlu olacak.
Denetim mekanizması da güçlendirilecek. Bakanlar ayda iki kez Genel Kurul’da milletvekillerinin sözlü sorularına yanıt verecek. Her 15 günde bir salı günü bir saatlik denetim oturumları yapılacak. Her ay iki bakan bu oturumlara katılacak; her yasama yılında ise tüm bakanların en az bir kez denetim oturumuna çıkması zorunlu hale getirilecek.
Yetki paylaşımı ve müsteşarlık dönüşü
Cumhurbaşkanı’nın bazı yetkileri Bakanlar Kurulu’na aktarılacak. Bazı kararlar Cumhurbaşkanı ile Bakanlar Kurulu’nun ortak imzasıyla, bazıları ise yalnızca Bakanlar Kurulu imzasıyla yayımlanabilecek. Bu düzenleme, parlamenter sistemdeki yetki paylaşımına kısmi bir dönüş olarak değerlendiriliyor.
Parti içinde uzun süredir tartışılan bir diğer başlık da Bakan Yardımcılığı kurumu. Beklenen verimin alınamadığı yönündeki eleştiriler nedeniyle bu makam kaldırılacak ve eski müsteşarlık sistemi yeniden hayata geçirilecek.
Raporda ayrıca Cumhurbaşkanı seçiminde iki tur arasında en az 10 puan fark aranması önerisi de yer alıyor. Ancak bu konuda parti içinde henüz net bir mutabakat oluşmadığı belirtiliyor.
“Meclis atmosferi fırsat”
AK Partili kurmaylar, “Terörsüz Türkiye” hedefi kapsamında kabul edilen çerçeve yasanın Meclis’te 467 gibi rekor bir oyla geçmesinin ardından yeni bir atmosfer oluştuğunu vurguluyor. Bu atmosferde yeni bir anayasa değişikliğinin 467 oya ulaşmasa bile 400’ün üzerinde bir destekle kabul edilebileceğini düşünüyorlar.
Kurmaylar, “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi tamamen değişmeyecek ama özellikle Meclis’te gözle görülür bir revizyon söz konusu olacak. Sistemin revize edilmesini 25. Yıl Vizyon Belgemize de koyduk” ifadelerini kullanıyor.
Kısaca özetlemek gerekirse, hazırlanan çalışmanın temel hedefi sistemi baştan sona değiştirmek değil; TBMM’nin denetim ve katılım gücünü artırarak mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni daha dengeli ve işlevsel hale getirmek.
