CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, anavatanı Anadolu olan kırmızı ve yeşil mercimekte Türkiye’nin ithalata bağımlı hale gelmesini eleştirerek önemli veriler paylaştı. Gürer, tarım politikalarındaki aksaklıklar ve artan girdi maliyetleri nedeniyle yerli üreticinin zor durumda kaldığını vurguladı.
“İki Mercimek Çorbasından Biri İthal”
Ömer Fethi Gürer, market raflarında yerli ürün bulmanın zorlaştığına dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:
“Mercimek çorbası ithal ürün ile sofraya gelmektedir. Masada iki mercimek çorbasından biri ithal mercimekle yapılıyor. Markette menşeine bakılınca yerli ürün ara ki bulasın. Yeşil mercimek İç Anadolu, kırmızı mercimek Güneydoğu Anadolu’da üreticimiz için önemli üretim ve gelir kapısı idi. İthal, yerli üretimi geçti. Böyle giderse yerli üretim ithale teslim olacak.”
Gürer, kaliteli yerli ürünün yurt dışına ihraç edildiğini, içerideki arz açığının ise Kanada, Kazakistan ve Rusya’dan yapılan ithalatla kapatıldığını belirtti. Artan gübre, mazot ve tohum gibi girdi maliyetleri karşısında yeterli gelir elde edemeyen üreticinin üretimden uzaklaştığını ifade etti.
Yedi Yılda 4,4 Milyon Tonun Üzerinde İthalat
Açıklanan verilere göre, 2020–2026 döneminde Türkiye toplam 4.463.769 ton mercimek ithal etti ve bu ithalat için yurt dışına 2 milyar 897 milyon 698 bin ABD doları ödendi:
Kırmızı Mercimek İthalatı: 3.922.706 ton (Toplam ithalatın %87,9'u) Ödenen tutar: 2.427.151.529 ABD doları
Yeşil Mercimek İthalatı: 541.063 ton (Toplam ithalatın %12,1'i) Ödenen tutar: 470.547.157 ABD doları
Yıllara göre toplam ithalatın üretime oranındaki artış dikkat çekti. Örneğin, 2025 yılında toplam üretim 279.620 tona gerilerken, toplam ithalat 793.752 ton olarak gerçekleşti ve ithalatın üretime oranı **%284** seviyesine ulaştı.
Yıllara Göre Mercimek Üretimi (2020–2026)
2020:*370.815 ton (328.418 ton kırmızı, 42.397 ton yeşil)
2021: *263.000 ton (228.000 ton kırmızı, 35.000 ton yeşil)
2022: *445.000 ton (400.000 ton kırmızı, 45.000 ton yeşil)
2023: *474.000 ton (424.000 ton kırmızı, 50.000 ton yeşil)
2024: 476.000 ton (405.000 ton kırmızı, 71.000 ton yeşil)
2025: *279.620 ton (249.905 ton kırmızı, 29.715 ton yeşil)
2026 (Tahmin): 433.320 ton (385.000 ton kırmızı, 48.320 ton yeşil)
Çözüm Önerisi: Planlı Üretim ve Destekleme
Tarım politikalarının acilen gözden geçirilmesi gerektiğini belirten Gürer, planlı üretim modeliyle dışa bağımlılığın bitirilebileceğini söyledi:
“Yeterli destek ve girdi maliyeti dikkate alınan bir alım fiyatı ile ithalata değil, ihracata öne çıkabiliriz. Milyarlarca lira döviz yurt dışına gidiyor. O döviz yurt içi çiftçimize gitmeli.”
Tarım sektöründeki mevcut destek mekanizmalarının ve girdi maliyetlerinin üreticiyi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunan Gürer, anavatanı Anadolu olan bu stratejik üründe kendine yeten bir yapıya dönülmesinin elzem olduğunu kaydetti.
