CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, 2026 yılında tarımsal üretimde verim ve rekolte artışı yaşanmasına rağmen üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını ve borç batağına saplandığını belirtti.
“Mahsul Bol Oldu Ama Borçlar Kapanmadı”
Gürer, tarımsal üretimdeki sıkıntıların düşük alım fiyatları nedeniyle katlandığını vurgulayarak şu değerlendirmelerde bulundu:
“2026 yılında geçtiğimiz yıla oranla verimde de rekoltede de artış gerçekleşti. Üretici, mahsulü bol olunca daha önceki yıllarda oluşan borçlarını da kapatacağını düşünüyordu. Ama öyle olmadı. Farklı ürünlerde üzümde, limonda, fındıkta, buğdayda, mercimekte, çayda, nohutta, domateste beklediği gelire üretici sahip olamadı. Bunun yansıması borç ödemede de sorunların artmasına neden oldu.”
Banka Borçları 20 Yılda 230 Kat Arttı
Çiftçinin bankacılık sektörüne olan borcunun yıllar içinde ürkütücü boyutlara ulaştığını ifade eden Gürer, veriler arasındaki uçuruma dikkat çekti:
* 2006: 6 milyar 475 milyon TL
* 2022 (Temmuz): 233 milyar 33 milyon TL
* 2023: 487 milyar 45 milyon TL
* 2024: 714 milyar 981 milyon TL
* 2025: 1 trilyon 81 milyar 39 milyon TL
* 2026 (Temmuz): 1 trilyon 492 milyar 28 milyon TL
Yalnızca son bir yılda çiftçinin borcunun 411 milyar 249 milyon lira (yüzde 38) artış gösterdiğini belirten Gürer, borçsuz üretici kalmadığını ve çiftçinin borcunu kapatabilmek için yeniden borçlanmak zorunda kaldığını dile getirdi.
Takipteki Krediler ve Hacizler Patlama Yaptı
Borçlarını ödeyemeyen çiftçilerin yasal takibe düştüğünü belirten Gürer, haciz tablosunu şu sözlerle özetledi:
“2006 yılının Temmuz ayında 211 milyon 792 bin lira olan takipteki borç miktarı, 2021'de 4 milyar 738 milyon liraya, 2025'te 8 milyar 597 milyon liraya, 2026 Temmuz'unda ise 26 milyar 602 milyon liraya yükseldi. Böylece takipteki çiftçi borçları 20 yılda yaklaşık 125 kat arttı. Yalnızca son bir yıldaki artış bile çiftçinin içinde bulunduğu ekonomik sıkıntının somut göstergesi. Tarla haczediliyor, traktör haczediliyor. Elindeki avucundaki, ürettiği ürün haczediliyor. Hayvanı haczediliyor ve bu anlamda önemli ve ciddi sorunlar yaşanıyor.”
Borç Artışı, Destek Bütçesinin 2.5 Katına Ulaştı
Tarımsal destekler ile borç yükü arasındaki dengesizliğe dikkat çeken Gürer, "2025 Temmuz'undan 2026 Temmuz'una kadar çiftçinin banka borcu 411 milyar lira artarken, 2026 yılı için açıklanan toplam tarımsal destek bütçesi 168 milyar lira seviyesinde kaldı. Kanuna göre verilmesi gereken 722 milyar lira destek yine verilmedi. Verileceği açıklanan destek ise çiftçinin sadece bir yılda artan borcu, bir yıllık tarımsal destek bütçesinin yaklaşık 2,5 katına ulaştı" dedi.
Çözüm Önerileri: Borçlar Yapılandırılmalı, Girdi Maliyetleri Düşürülmeli
Tarımın sürdürülebilirliği için acil adımlar atılması gerektiğini belirten Ömer Fethi Gürer, çözüm önerilerini sıraladı:
* Faizlerin Silinmesi ve Yapılandırma: Kamu, özel bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan birikmiş borçların faizleri silinmeli; ana borçlar en az 3 ila 5 yıl faizsiz olarak ertelenerek uzun vadeye yayılmalıdır.
* Hacizlerin Durdurulması: Çiftçinin traktörüne, tarlasına ve ekipmanlarına yönelik icra ve haciz işlemleri durdurulmalıdır.
* Girdi Maliyetlerinin Azaltılması: Mazot, gübre, tohum, elektrik ve sulama suyu gibi temel girdilerdeki vergi yükü düşürülmelidir.
* Alım Politikası ve Kooperatifçilik: Üreticiyi koruyan kamucu bir alım politikası izlenmeli ve kooperatifçilik geliştirilmelidir.
Gürer, "Kamucu bir yaklaşımla kooperatifçiliğin de geliştirileceği bir sürece tarım evrilmezse, her yıl sorunlar katlanarak devam edecektir" uyarısında bulundu.
