ESKİ TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu Üyesi Bülent Arınç, sosyal medya hesabından yaptığı kapsamlı açıklamada, yüksek yargıdaki yaş sınırı uygulamaları, 15 Temmuz sonrasında mesleğe kabul edilen genç hakim ve savcıların durumu ve yargı sistemindeki kurumsal hafıza kaybına dikkat çekti. Arınç, sorunun çözümü için Anayasa'nın ilgili maddesinde acilen düzenleme yapılması gerektiğini belirterek, partiler arası müzakereleri yürütmeye talip olduğunu ifade etti.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız’ın 4.11.2026 tarihli mesajına atıfta bulunarak açıklamasına başlayan Arınç, Yıldız’ın "Danıştay ve Yargıtay üyelerinin görev süreleri 12 yılla sınırlandırılmıştır" şeklindeki hatırlatmasını ve bu durumun mesleğin en verimli döneminde ciddi bir kurumsal hafıza kaybına yol açacağı yönündeki tespitlerine katıldığını belirtti.
“65 Yaş Sınırı Yargıyı İşlevsiz Hale Getiren Bir Krize Götürdü”
Anayasa'nın 140/5 maddesi gereğince hakim ve savcıların 65 yaşını bitirinceye kadar hizmet gördüğünü hatırlatan Arınç, bu kuralın yüksek yargı üyelerini de kapsadığını ve bugün fevkalade olumsuz sonuçlar doğurarak yargıyı işlevsiz hale getiren bir krize yol açtığını vurguladı.
15 Temmuz 2016 hain darbe girişiminin ardından yargıdan ihraç edilen yaklaşık 5 bin hakim ve savcının açtığı boşluğu doldurmak amacıyla hızlandırılmış stajla genç isimlerin kürsüye geldiğini belirten Arınç, şu çarpıcı tespiti paylaştı:
“Hiçbir iddianame ve karar tecrübesi olmayan, büyük bir kısmı iyi niyetli fakat tecrübesiz kişilerle yargılamalar aksadı. Bu genç arkadaşlarımız ağır ceza mahkemesi üyesi, savcı ve hâkim oldular. Ağırlaştırılmış müebbet cezalara imza attılar. Reislik makamlarında oturanların inisiyatifine kalan kararlarda çelişkiler ortaya çıktı. Genç arkadaşlarımız, tecrübesizlikleri sebebiyle telkin ve tavsiyelere uydular. Yargıya güven gittikçe düştü. Bu kişiler ihtiyaç duyulduğu için kıdeme bakılmaksızın her türlü üst göreve gelebildiler.”
“Trajikomik Olay: Partinin İlçe Başkanıyım Efendim”
Geçtiğimiz günlerde duyduğu trajikomik bir olayı da aktaran Arınç, kıdemli bir Yargıtay üyesinin başından geçen şu olayı paylaştı:
“Bir genç hâkim, kura çektiği yerden kısa süre sonra Yargıtay'a tetkik hâkimi olarak atanmış; hem de eskiden mümkün olmayan bir şekilde. Üyemiz, genç tetkik hâkiminin dosyasına bakmış, şaşırmış ve kendisini tanımak istemiş. Safiyane bir şekilde, 'Hâkim Bey, buraya gelmeden önce hangi görevlerde bulundunuz?' diye sormuş. Aldığı cevap da aynı şekilde safiyane olmuş: '... partinin ilçe başkanıydım efendim.' Bu cevabı veren kişi Yargıtay'da belki birkaç klasör dava dosyasını okuyup bozma veya onama yönünde görüş bildirecek. Durum vahimdir.”
Dünyanın her yerinde hakimlerin meslek içi deneyimle kıdem kazandığını belirten Arınç, Türkiye’de ise Yargıtay, HSK ve yüksek yargının en değerli isimlerinin "65 yaşımı doldurdum" diyerek vedalaştığını, bunun da yargıyı en tecrübeli ve başarılı üyelerinden mahrum bıraktığını ifade etti.
Anayasa Değişikliği ve 72 Yaş Sınırı Önerisi
Türkiye’deki ortalama yaşam süresinin 78,5 olarak açıklandığını hatırlatan Arınç, Feti Yıldız’ın işaret ettiği konularda geçici çözümlerin yanı sıra kalıcı çözümün Anayasa maddesini değiştirmekten geçtiğini belirtti. Arınç, bu konudaki önerilerini şu sözlerle özetledi:
“Anayasa değişikliği konusu, bence bu tespit ve düşüncelerimiz kendilerine anlatıldığında tüm kesimlerin makul karşılayacağı bir düzenlemedir. Anayasa'nın bu maddesi kalacaksa sınırın en azından 72 yaş olarak düzeltilmesi gerekir. İstenirse değişiklik sırasında bu madde mülga hâle getirilebilir ve konu kendi içinde ayrı bir madde olarak değerlendirilebilir. Anayasayı değiştirmek zor olmamalıdır.”
Adalet Bakanı'nın konumu gereği taraf olmak istemeyebileceğini, ancak Hukuk Politikaları Kurulu'nun bu süreçte aktif rol alması gerektiğini belirten Arınç, Cumhurbaşkanı'ndan görev verilmesi halinde partiler arasında müzakereleri yürütmeye talip olduğunu şu sözlerle dile getirdi:
“Bu konuyu Sayın Cumhurbaşkanımız adalet bakanlığı yapmış kıymetli insanlarımızdan birisine veya bendenize izin ve görev verirse konuyu partiler arasına götürmek ve onlarla müzakere etmek görevine talibim. Bu işi en kısa zamanda başaracağımızı ümit ediyorum.”
Metnini, görevini yapmayan ve suça karışan isimlerin meslekten atılması gerektiğinin altını çizerek tamamlayan Arınç’ın kamuoyuyla paylaştığı o açıklamanın tam metni şöyle:
"Sayın Feti Yıldız hukukî görüşlerine itibar ettiğim değerli bir siyasetçidir. Sayın Yıldız, 04.11.2026 tarihli mesajında ilgili kanuna atıf yaparak “Danıştay ve Yargıtay üyelerinin görev süreleri 12 yılla sınırlandırılmıştır” ibaresini hatırlatmış ve bu duruma ilişkin görüşlerini “mesleklerinin en verimli ve deneyimli döneminde yüksek yargı adına ciddi bir kurumsal hafıza kaybına neden olacaktır” sözleriyle özetlemiştir.
Bu mesajda ileri sürdüğü görüşlere katılmakla birlikte, bu meselenin temelinde yatan önemli bir konuya dikkat çekmek isterim. Anayasa'nın 140/5 maddesi gereğince hâkimler ve savcılar 65 yaşını bitirinceye kadar hizmet görürler. Bu hüküm, 65 yaşındaki tüm hâkim ve savcılar ile yüksek yargı üyelerini kapsamaktadır. Söz konusu madde bugün fevkalade olumsuz sonuçlar doğuran, yargıyı işlevsiz hale getiren bir krize bizi götürmüştür.
15 Temmuz 2016 hain darbe girişiminde yargıdan hâkim, savcı ve yüksek yargı olarak toplam 5.000 civarında ihraç yaşandı. Bu boşluğun doldurulması amacıyla hızlandırılmış stajla mesleğe giren yeni yargıç ve savcılar 25-26 yaşında kürsüere geldiler. Hiçbir iddianame ve karar tecrübesi olmayan, büyük bir kısmı iyi niyetli fakat tecrübesiz kişilerle yargılamalar aksadı. Bir kısım avukat da mesleğe alındı; mülakatlar her zaman eleştiri konusu oldu.
Bu genç arkadaşlarımız ağır ceza mahkemesi üyesi, savcı ve hâkim oldular. Ağırlaştırılmış müebbet cezalara imza attılar. Reislik makamlarında oturanların inisiyatifine kalan kararlarda çelişkiler ortaya çıktı. Genç arkadaşlarımız, tecrübesizlikleri sebebiyle telkin ve tavsiyelere uydular. Yargıya güven gittikçe düştü. Bu kişiler ihtiyaç duyulduğu için kıdeme bakılmaksızın her türlü üst göreve gelebildiler.
Geçenlerde trajikomik bir olayı duyunca gerçekten irkildim. Kıdemli bir Yargıtay üyesi anlattı: Bir genç hâkim, kura çektiği yerden kısa süre sonra Yargıtay'a tetkik hâkimi olarak atanmış; hem de eskiden mümkün olmayan bir şekilde. Üyemiz, genç tetkik hâkiminin dosyasına bakmış, şaşırmış ve kendisini tanımak istemiş. Safiyane bir şekilde, “Hâkim Bey, buraya gelmeden önce hangi görevlerde bulundunuz?” diye sormuş. Aldığı cevap da aynı şekilde safiyane olmuş: “... partinin ilçe başkanıydım efendim.” Bu cevabı veren kişi Yargıtay'da belki birkaç klasör dava dosyasını okuyup bozma veya onama yönünde görüş bildirecek. Durum vahimdir.
Sadece ülkemizde değil, dünyanın her yerinde hâkimler; akli melekeleri yerindeyse ve bir rahatsızlıkları yoksa baktıkları dosyalar, verdikleri kararlar ile istinaf ve Yargıtay'dan aldıkları onama ve bozmalarla değer, bilgi ve tecrübe kazanırlar. Bizde ise Yargıtay'ın en değerli başkan ve üyeleri, HSK üyeleri ve yüksek yargı üyeleri “65 yaşımı doldurdum” diyerek vedaya geliyorlar. Onlar geldikçe ben de çok üzülüyorum; çünkü yargı en tecrübeli, en başarılı üyelerini kaybediyor.
Tek başına bir ölçü olmamakla birlikte 65 yaş sınırını geçmişteki şartlara göre makul karşılayabiliriz. Ancak TÜİK, Türkiye'deki ortalama yaşam süresini geçen yıl 78,5 olarak açıklamıştı. Yaşadığımız sürece bakarak şunu düşünüyorum: Sayın Feti Yıldız'ın işaret ettiği konularda geçici bir çözüm bulunmalıdır. Ne var ki kesin çözüm, ancak Anayasa'nın bu maddesini değiştirmekle mümkündür.
Anayasa değişikliği konusu, bence bu tespit ve düşüncelerimiz kendilerine anlatıldığında tüm kesimlerin makul karşılayacağı bir düzenlemedir. Anayasa'nın bu maddesi kalacaksa sınırın en azından 72 yaş olarak düzeltilmesi gerekir. İstenirse değişiklik sırasında bu madde mülga hâle getirilebilir ve konu kendi içinde ayrı bir madde olarak değerlendirilebilir. Anayasayı değiştirmek zor olmamalıdır. Elbette bazı konularda çelişkiler ve itirazlar olabilir; ancak partilerin yaşadığımız bu yargı süreci içerisinde ortak şikâyet noktasının olacağını düşünüyorum. Sayın Adalet Bakanımız konumu itibarıyla bu konuda taraf olmayabilir. Hukuk Politikaları Kurulu'na kesinlikle taraf olmasını arzu etmem; onların gündemi çok farklı. Bu konuyu Sayın Cumhurbaşkanımız adalet bakanlığı yapmış kıymetli insanlarımızdan birisine veya bendenize izin ve görev verirse konuyu partiler arasına götürmek ve onlarla müzakere etmek görevine talibim. Bu işi en kısa zamanda başaracağımızı ümit ediyorum.
Bunu acilen ve tek bir madde olarak yapmalıyız. Ya bu maddeyi mülga kılıp başka bir düzenlemeyle sorunu çözmeliyiz ya da madde kalacaksa yaş sınırını 72 olarak düzeltmeliyiz. Bu gerçekleştiği takdirde bugünkü tecrübeli hâkim ve savcıları görevde tutarak, en azından 7 yıl daha kendilerinden istifade etme imkânımız olur. Onların da bunu hoş karşılayacağını düşünüyorum. Tabii görevini yapmayan, ahlaki suç işleyen, hatta bir savcının bir hâkimi bile vurabildiği bir Türkiye'de bu kişiler cezalarını bulmalı ve meslekten atılmalıdır. Cezaları adı suçlar kapsamında mutlaka en ağır şekilde uygulanmalıdır. Ancak işini iyi yapan, ahlâklı, inançlı, terbiyeli ve tecrübeli isimlere ekmek ve su kadar ihtiyacımız var."
Bülent ARINÇ
22. Dönem TBMM Başkanı