İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan’ın Tahran’da düzenlediği basın toplantısındaki açıklamaları, Azerbaycan’ı İsrail ilişkileri nedeniyle “Siyonizmin ileri karakolu” ve “ezilmesi gereken çıban” olarak gören radikallere ve benzer iddialara ağır darbe vurdu. Gazeteci Ardan Zentürk, bu açıklamaları değerlendirerek Azerbaycan’ın savaş döneminde İran’a verdiği net desteği vurguladı.
Zentürk’e göre, Pezeşkiyan’ın ifadeleri, bu yıl yaşanan ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışma döneminde Azerbaycan’ın bölgesel işbirliği politikasını ortaya koyuyor. Cumhurbaşkanı, başlangıçta bazı ulaşım güzergâhlarının kapatıldığını ve İran bankalarının faaliyetlerinin durduğunu, ancak telefon görüşmeleri sonrası durumun değiştiğini belirtti. “Biz zenk ettik ve onlarla danıştık. İki saatlik sohbetten sonra her şey yeniden açıldı. Büyükelçilik faaliyetini berpa etti ve marşrutlar yeniden açıldı” diyen Pezeşkiyan, bankacılık sistemi, sınır faaliyetleri ve Bakü’deki İran büyükelçiliğinin yeniden çalışmaya başladığını aktardı.
Pezeşkiyan, Azerbaycan Türkü kimliğiyle de dikkat çeken açıklamalarında, muharebe döneminde Azerbaycan’ın hem Rusya’dan gelen savaş lojistiği hem de kendi askeri teçhizatlarından önemli ölçüde yardım ettiğini söyledi. “Azerbaycan bize mühtelif marşrutlarda ister Rusya’dan isterse öz teçhizatlarından ehemmiyetli derecede kömek ettiler” ifadesini kullandı. Zentürk’ün aktarımına göre Azerbaycan, İsrail saldırıları sırasında Rusya’ya transit yolu açarak İran’a malzeme geçişine izin verdi; ayrıca kendi askeri teçhizatından da destek sağladı. Pezeşkiyan, “ihtiyaç duyduğumuz her şeyde bize müşahit ettiler ve bize kömek ettiler” diyerek Azerbaycan’ın her ihtiyaca koştuğunu vurguladı.
Bu açıklamalar, savaş esnasında Azerbaycan’ın komşusu İran’a net askeri ve lojistik destek verdiğini gösteriyor. Zentürk, Türkiye’de medyanın başka konularla meşgul olduğunu, ancak Kafkasya’da bu gelişmenin büyük yankı uyandırdığını belirtti. İsrail’in bu durumda ne diyeceğini sorgulayan Zentürk, İran’ın önemli bir bölümünün Azerbaycan Türkü olduğunu hatırlattı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de dün X (Twitter) hesabından Pezeşkiyan’a teşekkür etti. Aliyev, Azerbaycan hakkındaki nazik ve samimi sözler için teşekkürlerini ileterek, iki halkın zor zamanlarda her zaman birbirinin yanında olduğunu ve bölgedeki son olaylar ışığında Azerbaycan’ın kardeş İran halkının yanında olduğunun bir kez daha ortaya çıktığını belirtti. Bu mesaj, Nisan 2026’daki telefon görüşmesi ve insani yardım teşekkürlerinden ayrı olarak, savaş dönemindeki lojistik, güzergâh ve malzeme desteğine odaklanan güncel bir açıklama olarak değerlendiriliyor.
Zentürk, Nisan ayındaki gelişmeleri de hatırlattı: Nahçıvan’a düşen iki drone nedeniyle Aliyev’in sert açıklamalarından sonra Pezeşkiyan’ın telefon açması, uzun görüşme ve üç gün sonra İran’a büyük insani yardım gönderilmesi. Bu süreçte drone’ların İran kaynaklı olmadığı anlaşıldı. Zentürk, İran halkına (özellikle Tebriz ve Azerbaycan Türklerine) yardım etmenin doğal olduğunu vurguladı.
Pezeşkiyan’ın açıklamaları, İran’daki radikallere karşı Azerbaycan’ı koruyan bir kimlik taşırken, karşılıklı iyi niyetli çabaların Azerbaycan’ın “Siyonizmin ileri karakolu” şeklinde suçlanamayacağını gösterdiğini belirten Zentürk, “İran Cumhurbaşkanı diyor ki bu benim kardeşim. Bana savaş halinde elindeki teçhizattan verdi. Daha ne desin adam?” ifadelerini kullandı. İsrail’le taktik işbirliği (silah alımı, petrol satışı vb.) ayrı bir konu olsa da, savaş dönemindeki somut destek bu suçlamaları geçersiz kılıyor.
